Vì sao rượu methanol có thể gây độc chết người?

Methanol không chỉ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe mà trong nhiều trường hợp còn dẫn đến tử vong nếu bị ngộ độc nặng. Bài viết này giải thích nguyên nhân vì sao methanol có thể gây độc chết người.

Methanol là gì?

Methanol là gì và vì sao nó xuất hiện trong rượu?

Methanol là một loại cồn công nghiệp (còn gọi là methyl alcohol, wood alcohol), không dành cho mục đích tiêu thụ thực phẩm. Đây là chất lỏng trong suốt, không màu và có mùi hơi giống ethanol. Loại cồn chính trong rượu uống. Do đặc tính tương tự ethanol, methanol rất khó phân biệt bằng mùi vị trong rượu tự nấu hoặc rượu kém chất lượng.

Methanol có thể có trong rượu vì một số lý do sau:

• Trong quá trình chưng cất truyền thống không kiểm soát, methanol và ethanol bay hơi ở nhiệt độ khác nhau, nếu không loại bỏ phần đầu chưng cất có thể để lại lượng methanol trong rượu.
• Một số cơ sở sản xuất rượu tự chế thiếu kỹ thuật loại bỏ methanol hiệu quả.
• Trong trường hợp rượu giả, kém chất lượng hoặc pha trộn cồn công nghiệp, methanol có thể bị thêm vào nhằm tăng nồng độ cồn nhưng gây hậu quả ngộ độc nghiêm trọng.

Quá trình methanol bị “biến thành chất độc” trong cơ thể

Điểm mấu chốt khiến methanol cực kỳ nguy hiểm không phải là bản thân methanol, mà là cách cơ thể chúng ta chuyển hóa nó:

1. Khi methanol vào cơ thể qua đường uống, nó được hấp thu nhanh vào máu.
2. Tại gan, methanol được enzyme alcohol dehydrogenase chuyển hóa thành formaldehyde là một chất rất độc.
3. Sau đó, formaldehyde tiếp tục bị enzyme aldehyde dehydrogenase chuyển thành acid formic (formic acid).
4. Acid formic là chất gây rối loạn nghiêm trọng đến quá trình chuyển hóa tế bào, dẫn đến hiện tượng toan chuyển hóa, thiếu oxy tế bào và tổn thương cơ quan nội tạng.

Chính quá trình này khiến methanol không chỉ gây hại theo kiểu “cồn thông thường” mà tạo ra các sản phẩm phụ gây độc sâu, đặc biệt là acid formic.

Tác hại nghiêm trọng của methanol đối với sức khỏe

1. Tổn thương hệ thần kinh và mắt

Một trong những biểu hiện đặc trưng của ngộ độc methanol là chấn thương ở võng mạc và dây thần kinh thị giác, dẫn đến mờ mắt hoặc mù hoàn toàn. Điều này xảy ra vì acid formic mạnh mẽ ngăn chặn hoạt động của các enzyme quan trọng trong tế bào mắt, khiến mô thiếu oxy và bị tổn thương.

2. Chuyển hóa và suy đa tạng

Sự tích tụ acid trong máu do methanol chuyển hóa gây ra toan chuyển hóa nặng, ảnh hưởng đến chức năng tim, phổi, thận và não. Điều này dẫn tới các triệu chứng như suy hô hấp, rối loạn nhịp tim và thậm chí hôn mê hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Người bị ngộ độc rượu

3. Ngộ độc cấp tính và tử vong

Ngay cả một lượng nhỏ methanol (khoảng vài mililit) cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng. Các trường hợp ngộ độc methanol thường ghi nhận tử vong hoặc di chứng nặng nề nếu không được điều trị sớm. Do các sản phẩm chuyển hóa cực kỳ độc của methanol ảnh hưởng toàn thân và tế bào.

Kết luận

Methanol là một chất cực kỳ độc trong rượu, nguy hiểm hơn nhiều so với ethanol vốn tồn tại trong đồ uống thông thường. Do đó, hiểu rõ methanol và kiểm soát quá trình loại bỏ chất này trong rượu  bằng kỹ thuật sản xuất đúng chuẩn hoặc công nghệ lọc hiện đại là điều thiết yếu để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.